Yazının icadı, kullanılan malzemeler ve alfabeler

Konusu 'Eğitim Konuları' forumundadır ve Lasey tarafından 11 Mart 2019 başlatılmıştır.

  1. Lasey

    Lasey Admin


    Yazının icadı, kullanılan malzemeler ve alfabeler

    MÖ 4000 – MÖ 2000 arasında Mezopotamya’da yaşayan Sümerlerin çivi yazısını icat etmeleri, insanlık tarihinin dönüm noktalarından biridir ve daha önce kayıt altına alınması, korunması mümkün olmayan bilgilerin nesilden nesle aktarımını mümkün kılmıştır.

    Yazının icadını tetikleyen unsur idaridir; yani idare ve din sisteminin başındaki kral (lugal), saray ve tapınağın elinin altında toplanmasını istemiştir. Bundan dolayı ilk yazı şekilleri tamamen resim (piktografik) şeklindedir.

    Yazı yazmak için pek çok materyal kullanılmasına rağmen asıl gelişme papirüsün, parşömenin ve daha sonra kâğıdın kullanılmasıyla kaydedilmiştir. Sümerlerle ticaret ilişkisi sonucunda Mısırlılar yazıyı öğrenmişlerdir ve bu yazıya hiyeroglif adı verilmiştir. İçerikte hiç sesli harf bulunmadığından bu yazı bir alfabeye dönüşmemiştir. Hitit ve Urartular çivi yazısını; İyonyalılar, Lidyalılar ve Frigyalılar Fenike alfabesini kullanmışlardır.


    Yunanlılar, Fenikelilerden öğrendikleri alfabeye bazı harfler ilave ederek kendi yazılarını geliştirirken, Romalılar, Yunan alfabesi üzerinde değişiklik yaparak Latin alfabesini oluşturmuşlardır. Türkler ise kanıtlarına ilk kez Göktürk Yazıtlarında rastlanan Göktürk alfabesini kullanmışlardır.

    Yazının-icadı-kullanılan-malzemeler-ve-alfabeler.

    Kâğıdın ortaya çıkışı ve Avrupa’ya yayılışı

    Yazılarını keten bezi, ipek kumaş ve çeşitli hayvan kemikleri gibi malzemeler üzerine yazan Çinliler tarafından MS. 1. yüzyılda ağaç liflerinden elde edilen kâğıdın bulunması, yazının o tarihe kadarki serüvenine bambaşka bir boyut kazandırmıştır. Modern kitabın ortaya çıkışında Çinliler tarafından bulunan kâğıdın Avrupa’da yayılması önemli bir köşe taşı olmuştur. Çinliler ile Müslümanlar arasında 751’deki Talas Savaşı sonucu Müslümanlar esir alınan 20.000 Çinli vasıtasıyla kâğıt yapımını öğrenmiştir.

    Semerkant kâğıdı Ön Asya’ya ihraç edilmekteyken, Müslüman Araplar da kâğıt üretimine başlamışlardır. Kâğıt üretimi Bağdat, Şam, Hama, Trablus ve Kahire gibi merkezlerde yoğunlaşmıştır. Müslümanlar 12. yüzyılda kâğıt üretimini İspanya ve Sicilya’ya, 13. yüzyılda da Hindistan’a iletmişlerdir. İspanya’daki kâğıt üretimi, 1492 yılından sonra Müslümanlardan Hıristiyanların eline geçmiştir. Böylelikle kâğıt yapımı Avrupa’da yaygınlaşmıştır. Kâğıdın Avrupa’da yayılması, basımcılıkta kâğıdın kullanılabilmesine zemin hazırlamış ve kâğıttan üretilen kitapların ortaya çıkmasına neden olmuştur. Avrupa’da kâğıt üretiminin ve 15. yüzyılda Johannes Gutenberg öncülüğünde kullanılmaya başlanan matbaanın yaygınlaşması kitapların çoğalmasını sağlamıştır.