Soru Kuran'ın diğer isimleri nelerdir?

Kur’an-ı Kerim’in pek çok ismi vardır. Bunlardan bazıları şunlardır

1) Kitap : Kitap ismidir. alimler, kitaptan maksadın Kur'an olduğu hususunda ittifak etmişlerdir.

Nitekim Allah Azze ve cele, "Bu, sana indirdiğimiz bir Kitaptır" 29) buyurmuştur

2) Kur’an: Allah Azze ve cele: "De ki, insanlar ve cinler, bu Kur'an'ın bir benzerini meydana getirmek için bir araya gelseler..." (isra. 88) " "Muhakkak ki Biz onu, Arapça bil Kur’an yaptık.

"İçinde Kur'an'ın indirilmiş bir Kur'an yaptık" (Zubrvt, 3), "İçinde Kur'an'ın indirilmiş olduğu Ramazan ayı" {Bakara, 185) ve "Muhakkak ki bu Kur'an, en doğru olan yola iletir" (isra. 9)

3) Furkan: Allah Azze ve cele, " "Kuluna Furkan'ı indiren (Allah) ne yücedir" {Furkan, 1) ve "O, insanlara yol gösterici ve Furkan olmak (hak ile batılı ayırıcı olmak) üzere gön¬derilmiş açıklamalardır" (Bakara. 185) buyurmuştur.

4) Zikr, Tezkire, Zikra :"Zikr" ismi hususunda, Cenab-ı Allah "Bu indirdiğimiz mübarek bir zikirdir" (Enbiya.50)

"Muhakkak ki biz zikri indirdik" (Hıcr 9) "Muhakkak ki O, senin için ve kavmin için bir zikirdir" (Zuhruf, 44).

5) Tenzil: "Muhakkak, ki (Kur'an), Cibrii-i Eminin indirmiş olduğu, alemlerin Rabbinin bir tenzili (indirmesidir." (Şuara. 192-193) [17]

6) Hadis: "Allah, en güzel hadisi (sözü) bir kitab olarak indirdi" (Zümer, 22). Allah Azze ve cele, Kur'an'ı bu ayette "Hadis" diye isimlendirdi. Çünkü, Kur'an'ın sa¬na ulaşması bir söz (hadis)'dir. Ve yine Cenab-ı Hakk.

7) Mev'iza: "Ey insanlar, muhakkak ki Rabbinizden size bir mev'İza (bir va'z-u nasihat)gelmiştir" (Yûnus, 57).

Kur'an, gerçekte bir nasihattir. Çünkü konuşan Al¬lah, onu alan Cebrail (aleyhisselam), imla eden de Hz. Muhammed (s.a.s.)dir. O halde. onunla nasıl va'z-u nasihat yapılmaz?

8) Hüküm, Hikmet, Hakim: Hüküm ismine dair, Allah şöyle buyurmuştur: İşte böylece biz onu Arapça bir hüküm olarak İndirdik" (Rad, 37). "Hikmet" ismi hususunda "Yerine ulaşan hikmet" (Kamer 5) ve "Evinizde okunan, Allah'ın ayetlerini ve hikmeti hatırlayınız" (Ahzab, 34) buyurmuştur.

"Hakim" ismine gelince, Allah, "Yasın, Hakim (hikmetli) Kur’ ana yemin olsun ki"(Yasin. 1) buyurmuştur

"Muhkem" ismi hakkında ise Bu, ayetleri muhkem kılınmış (sapa¬sağlam olan) bir kitabdır" (Hûd, 1) buyurmuştur.

9) Şifa: "Biz Kur'an'dan- mûminlere bir şifa ve rahmet olan (ayetler) indiriyoruz "{İsra. 82) ve "Kalplerde olan (derdlere) bir şifa" {Yûnus, 57).

"Şifa" kelimesinin manası hakkında iki görüş vardır:

10) Hüda, Hadi (Hidayete Götüren) : "Hüda" ismi hakkında, Allah Azze ve cele: "Muttakiler için bir hidayet vesilesidir"' (Bakara, 2).

"İnsanlar için bir hidayet olmak üzere " (Bakara '185) ve "Gönüllerde olan (hastalıklara) bir şifa, müminler ıçm bir rah¬met ve hidayet rehberi..." (Yûnus, 57) buyurmuştur.

11) Sırat-ı Müstakim: İbn Abbas, tefsirinde Sırat-ı Müstakim'in "Kur'an" ma¬nasına olduğunu söylemiş ve "Bu benim sırat-ı müstakim'im (dosdoğru olan yolum)' dur. O halde ona uyunuz" (Enam, 153) ayetini okumuştur.

12) Habl (ip) : Hakk Teala "Allah'ın ipine hep birlikte sımsıkı sanlınız." (aı-ı Imran, 103) buyurmuştur. Tefsirde, hablullah'ın (Allah'ın ipinin), Kur'an olduğu zikredilmektedir. Kur'an bu ayette, "habl" olarak isimlen¬dirilmiştir. Çünkü dini hususunda Kur'an'a sarılan kimse, tıpkı bir ipe tutunan kim¬senin boğulup ölmekten kurtulması gibi, O'nunla ahiret azabından ve dünya aza¬bından kurtulmaktadır.

Bundan dolayı, Peygamber Efendimiz (s.a.s.) Kur'an'ı "ismet" (korunma, kurtulma ve¬silesi) diye isimlendirerek şöyle buyurmuştur:

13) Rahmet: Kur'an'dan, müminlere şifa ve rahmet olan (ayetleri) indiririz" (isra, 82) Bilgisiz¬liklerden ve sapıklıklardan kurtarmadan daha büyük rahmet olabilir mi?

14) Rûh: Cenab-ı Hakk şöyle buyurmuştur: "İşte öylece biz sana, emrimiz¬den bir ruhu (Kur'an'ı) vahyettik." (Şûra, 52) ve "Allah melekleri, emrinden olan bir rûh ile indirir" (Nahl, 2).Cenab-ı Allah, Kur'an'ı "rûh" diye isimlendirmiştir. Çünkü Kur'an, ruhların hayat vesilesidir.

15) Kasas (Kıssalar) : "Biz sana, kıssaların en güzelini anlatıyoruz" (Yûsuf, 3).Allah Azze ve cele, Kur'an'ı kıssa di¬ye isimlendirdi, çünkü Kur'an'a uymak gerekir. Nitekim, kardeşine, onu uzaktan takip et!" (Kasas, 11) yani, "peşinden git" buyurulmustur. Veya Kur'an, Muhakkak ki bu Kur'an, gerçek bir kasas'dır" (al-i imran. 62) ayetinin de gösterdiği gi¬bi, geçmiş kavimlerin kıssalarını da sergilediği için, "Kasas" diye isimlendirilmiştir.

16) Beyan, Tibyan, Mubin : "Beyan" ismi hakkında, "Bu, insanlar için bir beyandır" (ali İmran. 138}

Tıbyan lsmi hakkında "Biz sana, her şeyi açıklayıcı olmak üzere Kitabı indirdik" (Nahi, 89)

"Mübin" ismi hakkında da, "Bunlar, apaçık bir Kitab'ın ayet¬leridir." (Yûsuf, 1) buyurulmuştur.

17) Besair: "Bu, Rabbinizden gelen basairdir" (Araf. 203). yani Kur'an kendisiyle Hakkın görüldüğü gözlerdir. Burada Kur'an, kurtuluş yolunu gören göze benzetilmiştir. [30]

18) Fasl: batılın arasını ayıran bir sözdür; Ö, manasız bir söz değildir." (Tarik. 13-14)

Bu "fas" kelimesinin manası hususunda alimler ihtilaf etmişlerdir Manasının hükmetmek olduğu söylenmiştir, çünkü Cenab-ı Allah insanlar arasında, O'nunla gerçek bir şekilde hükmeder.

19) Nücûm: "Hayır hayır öyle değil! Yıldızların kaydıkları yerlere yemin ederim ki.. (Vakıa, 75) ve

"İndiği dem Kur'an'a yemin olsun ki.."

(Necm.1) buyurulmuştur. Kur'an parça parça (necm necm) indiği için, bu isimle isimlendirilmiştir.

20) Mesani (Tekrarlanan) :“Rabterine derin saygı göstermekte olanların derilerinin kendisinden ürperdiği tekrarlanan (mesani) ayetler" (Zümer, 23). Kur'an'a "mesani" denildi, çünkü O'nda kıssalar ve haberler tekrar edilmektedir.

21) Ni'met: Nimetine gelince, onu anlat" (Duha, il)ayetindeki "nimet" hakkında, İbn Abbas (r.a.) O'nun Kur'an olduğunu söylemiştir.

22) Burhan: Muhakkak ki, size tıbbinizden bir burhan gelmiştir." (Nısa. 174) Kur'an nasıl burhan olmaz. Çünkü, fasih kimseler O'nun bir benzerini söyle¬mekten aciz kalmışlardır. [35]

23) Beşir, Nezir: Bu isimlerde Kur'an ile peygamberler arasında bir or¬taklık, iştirak sozkonusudur. Cenab-ı Allah, peygamber¬lerin vasıfları olarak "Müjdeleyiciier ve uyarıcılar" (Nısa 165): Hz. Muhammed'in vasfı olarak: "Muhakkak ki Biz seni bir şahit, bir müjdeleyici ve bir uya¬na olarak yolladık" (Fetih 8

Kur’an’ın Esma-i Hüsna İle Müşterek Olan İsimleri

24) Kayyim: "Kötü bir akıbetle korkutmak için, dosdoe-ru bir (kitab olarak)" (Kehf. 2) buyurulmuştur. Din de, ay¬nı şekilde dosdoğrudur. "Bu, dosdoğru olan dindir" (Tevbe, 36) Cenab-ı AÜah "da, "kayyûm'dur. "Allah'dan başka hiçbir ilah yoktur. O, hayydir, kayyûmdur" (Ba¬kara. 255) Cenab-ı Hakk, beyan ve ifade hususunda Kendi zatıyla kaim olduğu için, "kayyûm" olarak isimlendirilmiştir.

25) Muhemin: "Sana, kendisinden önceki kitabları doğrulayıcı ve onlara karşı bir şahid olmak üzere, hak olarak Kitabı indirdik." (Maide. 48) "Müheymtn" ismi "emin" lafzından alınmıştır.

Kur'an, O'na yapışan dünya ve ahiret zararlarından emin olacağı için, bu isimle isimlendirilmiştir. "Müheymin" olan Allahu Teala. "'Müheymin" olan Kur'an'ı, Cenab-ı Allah'ın mahlûkatına karşı Allah'ın eminleri olan ümmet-i Muhammed için emin peygambere göndermiştir. Nitekim:

Allah Azze ve cele "İnsanlara karşı şahitler olası¬nız diye, işte böylece biz sizi orta bir ümmet yaptık." {Bakara. 143) buyurmuştur.

26) Hadi: "Muhakkak ki bu Kur'an, en doğru yollara ileticidir" (isra. 9) ve "Doğruya iletir" (Cin. 2) Allah Azze ve cele de, hadi'dir. Çünkü bir ha¬berde, Allah hakkında, "o, nur vehadidir" denilmiştir.

27) Nur: "Allah göklerin ve yerin nurudur." (Nur. 35).Kur'an hakkında da, "Ve, O'nunla beraber indirilen nura tabi oldular"(Arıt, 157), yani, "Kurana tabi oldular" buyurulmuştur. Hz. Peygamber de, Muhakkak ki, Allah'dan bir nur ve apaçık bir kitap gelmiştir" (Maıde. 15) ayetinde nur diye isimlendirilmiştir Yani, nur Hz. Muhammed'dir. Hz. Peygamberin dini de nur olarak isimlendirilmiştir: "Allah'ın nurunu ağızlarıyla söndür¬mek istiyorlar" (Saff. 8) Hz Peygamber tn açıklaması da, nur diye isimlendirilmiş¬tir: "Allah'ın, göğsünde İslam için bir inşirah ve¬rip de artık Rabbinden olan oir nur üzere olan kimse" (Zumer 22).Tevrat da, nur diye adlandırılmıştır "Muhakkak ki biz, Tevrat'ı inzal ettik. Onda bir hidayet rehberi ve bir nur bulunmaktadır" (Maıde. 44} İncil de, nur diye isimlendirilmiştir. "Biz ona, içinde bir hidayet ve bir nur olan, İncil'i verdik" (Maide, 46), Ve, iman da nur olarak adlandırılmıştır. "kurları onların önünde koşar" (Hadid. 12).


28) Hakk : Cenab-ı Hakkın isimleri hakkında, (Peygamberler yol- layan, her şeye şahid ve Hakk olan) isimleri varid ol- muştur. Kuran da, hakdır. Çünkü Cenab-ı Allah, "Muhakkak ki O Kur'an, yakın olan bir hakdır" (Hakka, 51) buyurmuştur. Allah Kur'an'ı Hakk diye adlandırdı. Çünkü Hakk, batılın zıddıdır. O halde, Hakk batılı siler süpürür. Nitekim Cenab-ı Hakk, "Daha doğrusu Biz, hakkı batılın üzerine atarız da, hak onun beynini paramparça eder. Bir de bakarsın ki, batıl kaybolup gitmiş " (Enbiya. 18). yani o, silinip gitmiştir.

29) Aziz: "Muhakkak ki Rabbindir, aziz ve ra- htm olan" (Şuara. 104). Kur'an'ın sıfatı hakkında da, "Aziz" ismidir "Muhakkak ki bu Kur 'an, aziz bir kitabdır." (Fussiiet, 41) buyurmuştur. Peygamber de azizdir. Zi¬ra Cenab-ı Hakk, "Andolsun ki, size, içinizden Al-lah nezdinde kadri yüce bir peygamber gelmiştir." (Tevbe. 128) buyurmuştur. Üm¬meti de, azizdir. Çünkü Cenab-ı Hakk, "İzzet ve şeref ancak Al¬lah'a, O'nun Resulüne ve müminlere aittir." (Münafikûn, 8) buyurmuştur. Aziz bir ki¬tabı, aziz bir ümmet için, aziz bir peygambere Aziz olan Rab indirmiştir

 

"Aziz"in iki manası vardır

1) Kahir, yani hükümran, güçlü... Kur'an da böyledir. Çünkü o, düşmanlarını yenmiş ve kendisine muaraza etmek isteyenlere de karşı koymuştur.

2) Eşi ve benzerinin bulunmamasıdır. [42]

30) Kerim: "O, kerim bir Kur'an'dır. O, muhafaza edilen bir kitabtadır" {Vakıa, 77 78).Cenab-ı Hakk yedi şeyi kerim olarak isimlendirmiş, onlara kerim adını vermiştir. "Kerim olan Rabbin hakkında seni aldatan ne oldu?" (infiiar, 6) Çünkü, Cenab-ı Hakk'dan daha cömert olan bir başkası yoktur Kur'an'ı da Kerim ismiyle adlandırdı. Çünkü ilim ve hüküm husu¬sunda Kur'an'dan istifade edildiği kadar, hiç bir kitabtan istifade edilmez.

Hz. Musa'yı da Kerim diye isimlendirerek, "Ve onlara, kerim bir peygamber geldi" {Duhan, 17) buyurdu. Cenab-ı Allah, amellerin mükafatanı da kerim olarak isimlendirdi. "Ve onu, bir bağış ve ke-rim olan bir ecir ile müjdele" (Yasin. 11).

31) Azim :"Andolsun ki Biz sana, tekrarlanan yedi ayet ile Kuran-ı Azim'i verdik." (Hıcr 87)

Allah Azze ve cele, kendisini Azım diye isimlendirerek, "O, yücedir, azimdir" (Bakara, 255)

Arştnı azim diye isimlendirerek, "O, azim olan Arşın Rabbidir" (Tevbe, 129)

Kitabını azim diye isimlendirerek, "Ve, azim olan Kur'an'ı(verdik)" (Hicr. 87).

Kıyameti azim diye isimlendirerek, "Büyük bir günde (di-riltileceklerdir). O günde, insanlar alemlerin Rabbinin huzuruna dikilir" (Mutaffifin, 5-6).

Zelzeleyi azim diye isimlendirerek, "Muhakkak ki, kıya¬met saatinin sarsması, büyük bir şeydir" (Hacc, 1).

Peygamberin ahlakını da azim diye isimlendirerek, "Muhakkak ki sen, büyük bir ahlak üzerindesin " (Nûn, 4),

İlmi de, azim diye isimlendirerek, Allahın sana olan lütfü büyüktür" (Nisa. 112).

Kadınların tuzağını da azim diye isimlendirerek, "Muhakkak ki, sizin tuzağınız büyüktür" (Yûsuf. 28)

32) Mübarek: "Bu mübarek bir zikirdir," (Enbiya 50) Cenab-ı Hakk birçok şeyi bu isimle isimlendirdi. Mesela Hz. Musa ile mukalemede bulunduğu yere

"mübarek" adını verdi. ''Mübarek vadide, ağaçtan.." (Kasas, 30) Yine, sağladığı yararlar çok olduğu için zeytin ağacını da, "mübarek" diye isimlendirerek, "Mübarek bir zey¬tin ağacından yakılır" (Nûr, 35).