GAYB: Hazır olmama, gizli kalma. Hazır olmayan gizli kalan, görünmeyen. 1. ayet-i kerîme ve hadîs-i şerîflerde bildirilmeyen, his organları, tecrübe ve hesab ile anlaşılmayan gizli şeyler. Kur'an-ı kerîmde mealen buyruldu ki: Gaybları ancak Allahü teala bilir. O'ndan başka kimse bilemez. (En'am sûresi: 59) Gayb olan şeyler beştir. Onları yalnız Allahü teala bilir. Ana rahminde olanı, yarın ne olacağını, ne zaman yağmur yağacağını, nerede ve ne zaman öleceğini, kıyametin ne zaman kopacağını. (Hadîs-i şerîf-Buharî-Müslim) 2. Akıl ve his (duyu) organları ile bilinemeyip, ancak peygamberlerin haber vermesi ile bilinen, Allahü tealanın sıfatları, ahiret günü, öldükten sonra dirilmek, canlıların mahşer yerinde toplanması, hesab vermeleri v.b şeyler. Kur'an-ı kerîmde mealen buyruldu ki: Onlar gayba îman ederler. (Bekara sûresi: 3) Gaybları bilen yalnız O'dur (Allahü tealadır). Bildiği gizli şeylerden dilediği kadarını yalnız peygamberlerinden istediğine açıklar. (Cin sûresi: 26) 3. Mahlukların bir kısmının bilip, diğer kısmının bilmediği şeyler. Cinlerin halleri, yaşayışları, insanlar için gaybdır. Uzak yerlerdeki şeylerin durumları cinler için gayb olmadığı halde, insanlar için gaybdır. Bundan dolayı bazı kimseler, cinlerin gaybı bildiğini iddia etmişlerdir. Halbuki onlar, görmediklerini de ğil, gördükleri şeyi bilirler. Eğer cinler gaybı bilselerdi, Süleyman aleyhisselam onları çalıştırırken, vefat ettiğinde, onun vefatını da bilirlerdi. Halbuki bilememişlerdir. Yine semalardaki (göklerdeki) şeyler, sema ehline (meleklere) göre gayb olmadığı halde, insanlara gaybdır. Aynı şekilde doğudaki şeyler de batıdakilere göre gaybdır. Bu kısım gayb bazan vahy ve ilham ile, bazan aradan perdelerin kaldırılması veya bunların şeffaflaştırılması sûretiyle bilinir. Perdelerin kaldırılması şeklin deki bilme, mûcize ve keramet kabilinden olsa bile, gaybı bilme değil, gördüğünü bilmektir. (Senaullah Panî Pütî) Kahinlere, falcılara inanmamalıdır. Gaybı, gizli, bilinmeyen şeyleri bunlara sormamalıdır. (İsmail Hakkı Bursevî)
