Fiili dua nedir? Allah Azze ve Celle, kainatta meydana gelecek bütün olayları belli nedenlere bağlamıştır. Hem dünyada hem de içinde yaşanılan evrendeki her şey Cenab-ı Hakk’ın koyduğu neden ve sonuç (kanun ve kural) ilişkilerine göre şekillenir. Dilediği bir şeyin olmasını isteyen kişi, onun sebeplerini de yerine getirmek zorundadır.Bebek isteyen bir kimsenin evlenmesi,sınavda başarılı olmak isteyen ögrencinin derslerine çalışması fîîli dua sayılır. Kişi, Allah Azze ve Celle'den istediği şeyin gerçekleşmesi için Allah’ın kendisine öğrettiği nedenleri ve kanunları elinden geldiği kadar yerine getirip tamamlar, sonucunu da Allah’tan bekler. “Kul için ancak çalışmasının karşılığı vardır.” (Necm, 53/39) mealindeki ayet-i kerimede insanların çalışmalarıyla alacakları sonuç arasındaki ilişkiye dikkat çekilmiş ve bu çalışmanın fiili bir dua anlamına geldiğine işaret edilmiştir. Hayvanı rahatsız olan ve iyileşmesi için yanlızca duâ eden kişi söylenen “Duâna az da katran ekle...” sözü, fîîli dua için güzel bir örnektir. Bir işin olması için duâ edip oturan kişinin yapmış olduğu harket ne kadar hatalı ise, bütün çalışmaları yapıp, gerekli önlemi aldıktan, mesela fîîli duasını tamamladıktan sonra (bu işi ben tamamladım.) Diyerek sözlü dua etmeyenin yapmış olduğu davranışta o dereceyanlış.
