Endülüs Emevileri'nden sonra kurulan emirliklerin en kuvvetlilerinden Abbadiler (Abbadoğulları)

Abbadiler (Abbadoğulları)

İspanya’da Endülüs Emevîlerinin yıkılışından sonra kurulan emirliklerin en kuvvetlilerinden biri. Suriye’den Yemen’e, Yemenden Endülüs’e göçen Benî Lahm kabilesi mensuplarından Endülüslü kumandan Muhammed bin Abbâd’ın oğlu Kadı Ebü’l-Kâsım Muhammed tarafından Kuruldu. 1023 (H. 414) de bağımsızlığını kazandı. 1095 (H. 488)’e kadar devam etti.

Abbâdiler, İşbiliyye ve çevresinde hâkimiyet kurdular. Ebü’l-Kâsım Muhammed’in vefatından sonra El-Mu’tedıd lakabıyla anılan oğlu Abbâd, pâdişâh oldu. El-Mu’tedıd, babasının, küçük berberî hanedanlarına karşı başlattığı savaşı sürdürdü. Hanedanlığın topraklarını büyük ölçüde genişletti. El-Mu’tedıd şâir olduğundan, edib ve şâirleri himâyesi altına aldı. Ölümünden sonra yerine oğlu El-Mu’temid geçti.

El-Mu’temid, saltanatının ilk yıllarında Benî Cevher hanedanlığını ortadan kaldırarak, Kurtuba’yı yönetimi altına aldı. Fakat diğer emirler gibi hıristiyan kralı Altıncı Alfonso’ya vergi ödemek mecburiyetinde idi. Şâir olan El-Mu’temid, mîzâcı İtibariyle çok hassas olup, ziyadesiyle dünyâya düşkündü. Sarayı, Endülüs’deki emirlerin sarayları arasında en lüksü idi.

Kastilla kralı Altıncı Alfonso’nım komutanlarından Rodrigo Diaz de Bivar, 1089 senesinde Abbâdîlere hücûm ederek, büyük bir yenilgiye uğrattı ve Abbâdî topraklarının büyük kısmını ele geçirdi. Bunun üzerine El-Mu’temid, Afrika’da hüküm süren Murâbıtların pâdişâhı Yûsuf bin Tafşîn’den yardım istedi. Bu yardım, hanedanlığının sonu oldu. Bu tehlikeyi gören ve kendisini îkâz edenlere, El-Mu’temid; “Kaştâle’de bir domuz çobanı olmaktansa, Afrika’da bir deve güdücüsü olmayı yeğ tutarım” cevâbını verdi.

Yûsuf bin Tafşîn, El-Mu’temid’in yardım davetini kabul edip, Endülüs’ün Ezzallâkâ mevkiinde Altıncı Alfonso ile karşılaştı ve emri altındaki yirmi bin kişilik orduyla mağlûb etti. Altıncı Alfonso canını zor kurtardı. Yûsuf bin Tafşîn, bu seferden sonra Afrika’ya geri döndü. Fakat bir süre sonra İspanya’nın verimli topraklarını ele geçirmek için müttefik sıfatıyla değil, fâtih sıfatıyla Endülüs’e geçti. 1090 (H. 483) senesi Kasım ayında Gırnata’yı aldı. Bunu tâkib eden aylarda İşbiliyye ve diğer şehirleri de ele geçirdi. El-Mu’temid’i, Fas’ın Agmad kasabasına sürdü. Böylece bütün Endülüs müslümanları, Murâbıtların himayesine alındı. Son Abbâdî meliki olan El-Mu’temid, hayâtının geri kalan kısmını Agmad kasabasında sefil ve acınacak bir hâlde geçirdi. Nihayet 1095 senesinde öldü.